Baker Tilly

Bouwen aan uw bedrijf … maar tevens denken aan uw opvolging

 

Bouwen aan uw bedrijf : het wordt wellicht een iets grotere uitdaging nu de fiscus sinds dit jaar een groter deel van de vruchten van uw werk afroomt in het voordeel van vadertje staat….

Ook denken aan de toekomst van uw bedrijf krijgt mogelijks een andere dimensie. Volgend op de bewustmakingscampagne van het Vlaams Agentschap Ondernemen met haar Masterplan voor Opvolging en Overname, besliste de Vlaamse regering (1)  namelijk om de wetgeving inzake overdracht van familiale ondernemingen aan te passen in een welgemeende poging om bedrijfsleiders in familiale ondernemingen te stimuleren hun opvolging vooraf en bewust te plannen.

  • Tijdige planning biedt tal van voordelen :
  • Waarborgen van de continuïteit van de onderneming;
  • Geen belangrijke beslissingen over de toekomst van de onderneming op het moment van de verdeling van de nalatenschap;
  • Tijdige overdracht van kennis en ervaring tijdens het leven van de bedrijfsleider;
  • Duidelijkheid omtrent de positie van de langstlevende en de kinderen of andere opvolgers;
  • Mogelijkheid tot fiscale planning.

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen?


Onder de oude regeling, van toepassing tot eind 2011, was de overdracht van familiale ondernemingen door overlijden van de ondernemer vrijgesteld van successierechten (onder voorwaarden) en konden aandelen van familiale ondernemingen geschonken worden tegen een vlak tarief van 2%. Dit gaf vaak de (foute) indruk dat het loonde om geen opvolgingsregeling uit te werken. Hieraan is sinds 1 januari 2012 een einde gekomen.

Kort samengevat, werd de vrijstelling voor successierechten vervangen door een vrijstelling van schenkingsrechten en werd het verlaagd tarief van schenkingsrechten vervangen door een verlaagd tarief successierechten van 3% (voor echtgenoten, erfgenamen in rechte lijn en samenwonenden) of 7% in alle andere gevallen (broers/zussen, enz…). In vergelijking met de normale tarieven in de successiebelasting, die toch oplopen tot 27% voor vererving door echtgenoten, (klein)kinderen en samenwonenden of tot 65% in andere gevallen (vererving door broers/zussen, andere familieleden, enz….), blijven de 3% en 7%-tarieven nog steeds gunstig. Zo zorgde de Vlaamse wetgever voor een vangnet ingeval de ondernemer er om bepaalde redenen (bijvoorbeeld door plots overlijden) niet aan toekwam om zijn opvolging te regelen via schenking.

Voorwaarden

Zoals eigen is aan gunstregimes is de toepassing van deze nieuwe regeling onderworpen aan een aantal voorwaarden. Aangezien de voorwaarden gelijklopend zijn voor schenking aan het nultarief en voor successie aan het verlaagd tarief, refereren we hieronder aan de voorwaarden voor schenking.

De voornaamste voorwaarden zijn :

  • Het moet gaan om familiale ondernemingen/aandelen van familiale vennootschappen : De aandelen van de familiale vennootschap moeten op het ogenblik van schenking tenminste voor 50% in volle eigendom in bezit zijn van de bedrijfsleider of zijn familie. Op deze regel zijn bepaalde uitzonderingen voorzien ingeval de aandelen van een vennootschap worden aangehouden door twee of meerdere families. De regeling is beperkt tot familiale vennootschappen waarvan de zetel is gevestigd in de Europese Economische Ruimte en daar gedurende drie jaar na de schenking van de aandelen behouden blijft;
  • Activiteitsvoorwaarde : Het moet gaan om ondernemingen/vennootschappen die een reële economische activiteit hebben : De onderneming/vennootschap moet een nijverheids- handels-, ambachts-, landbouwactiviteit of vrij beroep tot doel hebben en de activiteiten van de onderneming/vennootschap moeten gedurende tenminste drie jaar worden verdergezet. Activa die beroepsmatig werden geïnvesteerd in een familiale onderneming mogen niet hoofdzakelijk tot bewoning worden gebruikt op het moment van de schenking en tot drie jaar erna. Patrimoniumvennootschappen zijn uitdrukkelijk uitgesloten. Aandelen van holdingvennootschappen vallen wel onder deze gunstregeling indien ook bepaalde voorwaarden zijn voldaan. Bovendien mag de vennootschap tijdens deze periode van drie jaar niet overgaan tot een kapitaalsvermindering.
  • Verder werden een aantal formele voorwaarden gesteld : de overdracht moet geformaliseerd worden door een geregistreerde authentieke akte. Wanneer een niet-geregistreerde schenking werd gedaan op of na 1 januari 2012, en de ondernemer overlijdt binnen een periode van zeven (!) jaar, zullen alsnog successierechten moeten betaald worden. In dit geval kan men wel terugvallen op de verlaagde successietarieven van 3% of 7% indien alle voorwaarden hiertoe zijn voldaan. Verder dient men voorafgaandelijk aan de schenking een attest te bekomen van de Vlaamse Belastingdienst waaruit blijkt dat aan de gestelde voorwaarden is voldaan.

Op zich is dit een gunstige evolutie, die Vlaamse ondernemers alvast zal aanzetten om vroeger na te denken over de overdracht van hun bedrijf. De vroegere regeling waarbij de vererving van familiale ondernemingen of vennootschappen in bepaalde gevallen mogelijk was zonder successierechten te betalen stimuleerde eerder een passieve houding. Onder de nieuwe wetgeving is het in elk geval nuttig om tijdig en voldoende stil te staan bij de opvolging. Dankzij de schenking bij leven kan men namelijk vermijden dat de continuïteit van de onderneming in het gedrang komt bij een overlijden en krijgen geschikte overnemers eerder de kans om zich in te werken en ervaring op te doen. Indien ondernemers in de nieuwe regeling om één of andere reden niet toekomen aan schenking, zullen de nieuwe vlakke tarieven successierecht van 3% (echtgenoten en in rechte lijn) en 7% (in andere gevallen) van toepassing zijn. De rekening zal bij overdracht door overlijden dus hoger uitvallen dan voordien, maar dit is alsnog beter dan terugvallen op de standaard successierechten die gaan tot 27% of zelfs 65% in bepaalde gevallen.

Misschien is dit een actiepunt om toe te voegen aan de lijst van goede voornemens die traditioneel worden genomen bij de start van een nieuw jaar. De Vlaamse wetgever heeft alvast de aanzet gegeven door voor een aangepast fiscaal kader te zorgen. Als raadgever kunnen wij u gidsen doorheen dit nieuwe kader, rekening houdende met de wensen van uzelf en potentiële opvolgers. Aan u om de aftrap te geven…

(1) Schenkingsrechten en successierechten zijn een Gewestelijke materie. De regels voor het Vlaams Gewest worden derhalve bepaald door de Vlaamse regering. 

Wenst u over dit alles meer te weten, neem dan contact op met Tanja De Decker of uw dossierverantwoordelijke.

 

1/02/2012